جراحی اقتصادی دولت… بایدها و نبایدها.. تبعات و پیامدها
کارشناس اقتصادی و بازرگانی جهاد کشاورزی استان البرز در یادداشت خود درخصوص جراحی اقتصادی دولت نسبت به اختصاص کالابرگ یک میلیون تومانی برای تمام مردم ایران و ضعف های آن پرداخت.
داریوش یوسفی در یادداشت خود آورده است: در پی جراحی اقتصادی دولت از دی ماه سال جاری و تک نرخی شدن ارز در مرکز مبادله بانک مرکزی و ابلاغ «آیین نامه تضمین امنیت غذایی و بهبود معیشت مردم» در تاریخ ۱۰/۱۰/۱۴۰۴ ، در ماده ۱ آیین نامه آمده: « ماده ۱- از تاریخ ابلاغ این آئین نامه ماهانه به صورت علیالحساب برای همه جمعیت مشمول طرح سرانه و به صورت یکسان مبلغ ۱۰ میلیون ۱۰,۰۰۰,۰۰۰) ریال اعتبار کالابرگ منظور میشود اعتبار کالابرگ چهار ماهه اول به صورت علیالحساب و یکجا برای خانوارهای مشمول تخصیص مییابد. اعتبار خانوار در هر ماه فعال شده و در اختیار آن قرار میگیرد و از آن زمان قابل استفاده خواهد بود.»
متعاقب ابلاغ آیین نامه مذکور وزاری مرتبط با موضوع به خصوص جهادکشاورزی، کار رفاه و امور اجتماعی، رئیس بانک مرکزی و رئیس سازمان برنامه و بودجه و سخنگوی دولت با مصاحبه های متعدد و انتشار اخبار و گزارش های رسانه ای به تبیین موضوع پرداخته اند.
از جمله مصاحبه مفصل وزیر جهادکشاورزی( حدود ۵۰ دقیقه) در تاریخ ۱۶ دی ماه جاری شبکه خبر صدا و سیما، در این برنامه وزیر مورد اشاره ضمن تشریح ابعاد و جزئیات موضوع به خصوص تأمین کالاهای اساسی و نحوه محاسبه اعتبار یک میلیون تومانی کالابرگ به ازای هر نفر به جزئیات موضوع پرداخت. جدول زیر کالاهایی است که طبق سخنان مجری برنامه و تأیید و اصلاح وزیر جهادکشاورزی در کالابرگ اخیر در نظر گرفته شده است.
وزن کالاهای مورد اشاره بر اساس اعلام وزارت کار، کمینه تأمین کالری مورد نیاز یک نفر در ماه لحاظ شده است. در جدول مورد نظر بر اساس اظهارات آقای نوری، ۸ قلم کالاهای ضروری مورد نیاز برای هر نفر در نظر گرفته شده است.
کالا میزان نیازدر یک ماه/کیلو / قیمت یک کیلو/تومان هزینه خرید درماه/تومان
مرغ ۱.۵ ۲۶۰۰۰۰ ۳۹۰۰۰۰
تخم مرغ ۱ ۲۰۰۰۰۰ ۲۰۰۰۰۰
ماست ۹۰۰ گرم ۶۵۰۰۰ ۶۵۰۰۰
شیر ۱.۵ درصد چربی ۱ ۳۹۰۰۰ ۳۹۰۰۰
پنیر uf ۴۰۰ گرم ۹۴۰۰۰ ۹۴۰۰۰
ماکارونی ۷۰۰ گرم ۴۷۰۰۰ ۴۷۰۰۰
روغن ۸۱۰ گرم ۲۱۷۰۰۰ ۲۱۷۰۰۰
قندو شکر ۵۰۰ گرم ۱۵۰۰۰۰ ۷۵۰۰۰ میانگین قیمت قند+شکر محاسبه شده
*گوشت قرمز ۵۰۰ گرم ۱۰۰۰۰۰۰ ۵۰۰۰۰۰
*حبوبات ۱ ۳۵۰۰۰۰ ۳۵۰۰۰۰ میانگین قیمت حبوبات پر مصرف محاسبه شده
بر همین اساس قیمت ۱۰ قلم کالای ضروری ۱.۹۷۷.۰۰۰ برآورد شده است ضمن اینکه کالاهای که در فهرست بالا با ستاره مشخص شده، در مصاحبه خبری جزوکالابرگ نیامده است.
توضیحات:
۱. در ستون دوم مقدار(وزن) مورد نیاز هر نفر در ماه، طبق مصاحبه وزیر جهادکشاورزی درج شده تا خواننده از میزان کالاهای کالابرگ تخصیصی آگاهی یابد.
۲. در ستون سوم قیمت کالاهای مورد اشاره به ازای هرکیلو بنا به قیمت میانگین روز در نظر گرفته شده است
۳. در ستون چهارم هزینه خرید کالای مورد نظردر یک ماه با کمینه تامین کالری مورد نیاز، طبق اظهارات وزیر مورد اشاره و برخی از آمار منتشره رسمی محاسبه شده است.
با دقت در جدول بالا، ۲ کالای ضروری در انتهای جدول آمده: گوشت قرمز و حبوبات در سبد کالایی کالابرگ لحاظ نگردیده است!! چنانچه مبنای محاسبه محصولات مورد نیاز یک نفر در ماه، با در نظر گرفتن ۸ قلم کالا( منهای گوشت قرمز و حبوبات) ۱.۱۲۷.۰۰۰ تومان( یک میلیون و ۱۲۷ هزار تومان) برآورد می شود که به عدد کالابرگ دولتی( یک میلیون تومان) نزدیک است.
چنانچه ۲ کالای اخیر نیز به این سبد اضافه شود، هزینه تأمین کالاهای ضروری در یک ماه برای هر نفر ۱.۹۷۷.۰۰۰ تومان( یک میلیون و ۹۷۷ هزار تومان) می شود. به بیانی دیگر دولت تقریباً ۵۰ % نیاز غذایی هر فرد را در نظر گرفته و مهمتر اینکه مواد غذایی مورد نیاز که از طریق گوشت قرمزو حبوبات تأمین می شود از سبد کالایی حذف شده است.
هرچند این ۲ کالای ضروری ماه هاست که از سبد مصرف مردم به خصوص قشر ضعیف حذف شده و با افزایش چند صد درصدی قیمت آنها عملاً از سفره قشر آسیب پذیر پرکشیده و در اصل به کالای لوکس تبدیل شده اند!! از طرفی در طرح دولت هر شهروند می تواند کالاهای مورد اشاره بر اساس اعتبار کالابرگ ( ۱۱ قلم) خود از فروشگاههای مجاز خریداری نماید.
با کمی دقت در جدول بالا مشاهده می شود که ۲ محصول مورد اشاره بالاترین قیمت را در سبد کالایی به خود اختصاص داده اند و بدین ترتیب هر فرد با خرید همین ۲ قلم اخیر( گوشت قرمز و حبوبات) در یک ماه ، به مبلغ تقریبی ۸۵۰.۰۰۰ تومان( هشتصدو پنجاه هزار تومان) عملاً ۸۵% کالابرگ خود را هزینه کرده است! اخیراً برخی از نمایندگان مجلس هم نسبت به میزان اعتبار کالابرگ در صحن علنی مجلس اعتراض نموده و خواستار طرح موضوع در مجلس و افزایش آن شدند.
در نهایت افزایش اعتبار کالابرگ در ماههای آتی می تواند این کمبود جدی را جبران نماید. با یک محاسبه ساده اثبات می شود که میزان کالابرگ برای هر نفر یوسفی بازرسی کشاورزی: ماهانه می بایست ۲ میلیون تومان باشد تا کمینه کالری مورد نیاز فرد تأمین گردد.
موضوع مهم دیگری که در عملیاتی شدن کارآمد سازی نظام یارانه ای کشور اتفاق افتاده، حذف یا کاهش تعداد برخی از خانوارهاست. به طور مثال اینجانب با ۳ فرزند( عائله ۵ نفره) اعتبار کالابرگ فقط به ۲ نفر تعلق گرفته و مبلغ ۸ میلیون تومان اعتبار کالابرگ ( یک ماه ۲ میلیون تومان) در نظر گرفته شده است.
با بررسی موضوع مشخص شد که برای تعداد قابل توجهی از افرادی که یارانه آنها قطع شده ، نیز همین موضوع اتفاق افتاده است. در صورتی که طبق تبصره ذیل ماده یک آیین نامه تضمین امنیت غذایی: « تبصره – مشمولین طرح تمامی خانوارهای ایرانی ساکن در کشور دریافت کننده یارانه نقدی در روز ابلاغ این آئین نامه و کلیه کارکنان دولت و بازنشستگان میباشند خانوارهایی که یارانه نقدی دریافت نمیکنند در صورت درخواست مشمول طرح خواهند شد.»
علی رغم اینکه سخنگوی دولت و دست اندرکاران کالابرگ بارها تصریح کرده اند که کلیه خانوارها و همه دهک ها مشمول کالابرگ هستند. درتاریخ ۲۳/۱۰/۱۴۰۴ نیز خانم سعیدی، نماینده مردم مبارکه در صحن علنی مجلس، با همین موضوع وزیر کار را مورد سوال قرار داد و عدم حضور و پاسخگویی وزیر منجر به کارت زرد دوم از سوی مجلس به وی گردید.
این عملکرد دولت با آیین نامه ابلاغی و مصاحبه و گزارش های مکرر و متنوع مسئولین مرتبط تضاد جدی دارد. برای تأمین عدالت نسبی و جلوگیری از محرومیت بخش قابل توجهی از مردم از کالابرگ ، دولت می بایست در اسرع وقت نسبت به اصلاح فرایند و تخصیص کالابرگ به تمامی خانوارهای ایرانی و تأمین حداقلی نیاز غذایی هرفرد اقدام نماید
